Wat je ziet ben je zelf

Projectie is een psychologisch verschijnsel dat verdient door iedereen gekend en begrepen te worden. Door projectie te leren herkennen kan escalatie van spanningen en aanvaringen worden voorkomen maar ook het zelfbewustzijn worden geactiveerd en bijdragen aan een objectiever zelfbeeld.

Projectie is wanneer men zich niet bewust is van eigenschappen, motieven of emoties van zichzelf en deze bij een ander plaatst. Volgens de psychoanalyse functioneert projectie als afweermechanisme met als doel de gevoelens (o.a. schaamte, schuld , faalangst) niet te hoeven voelen of te (h)erkennen.

Schermafbeelding 2016-05-04 om 09.33.05Projectie kan zich zowel in de thuissituatie als op het werk voordoen. Wanneer de één de ander beschuldigt van onbetrouwbaarheid, luiheid of on-collegialiteit terwijl men zich niet bewust is van het feit dat dit niet alleen over de ander gaat maar vooral over hem of haarzelf. Bij jaloezie kan projectie ook een rol spelen. Wanneer de ene partner de andere partner chronisch verdenkt van het flirten of vreemdgaan terwijl hij/zij zichzelf niet bewust is van zijn/haar eigen erotische gevoelens voor anderen. De confrontatie met de jaloezie kan leiden tot defensief gedrag met als gevolg dat de jaloerse partner zich nog sterker gesteund voelt in de zijn of haar ogen terechte jaloezie. Wanneer de projectie wordt herkend door de partner kan hij/zij antwoorden met “dat is wat jij denkt” en het probleem bij de ander laten en niet overnemen. Hierdoor is de kans aanwezig dat de projectie (jaloezie) wordt gedeëscaleerd.

Het is een misverstand te denken dat mensen alleen hun slechte eigenschappen niet willen zien en op anderen projecteren. Het komt evengoed voor dat men zichzelf onderschat en anderen overschat. Het herkennen van projectie kan in die gevallen iemand leren zijn sterkere kanten te herkennen.

Projectie van collectieve onbewuste motieven (archetypen) kan enorme schade aanrichten. De psychiater Dr. Jung heeft de idee ontwikkeld dat allerlei archetypische vormen waaronder: “de moeder”, “de vader”, “de held”, “het onschuldige meisje” als een soort zip-file in het onbewuste klaarliggen om zich uit te pakken in de projectie. Het zou dan zo kunnen zijn dat we denken dat we met onze partner leven om wie hij/zij is maar in feite kan men gezocht hebben naar een partner waar we dat archetype op kunnen projecteren. Of de benoeming van een directeur die door projectie van het archetype “de held” in de ogen van de benoemingscommissie geschikt lijkt te zijn voor een zware opdracht maar die onvoldoende toegerust is voor deze opdracht. In beide voorbeelden is het niet alleen dat op verkeerde voorwendselen de keuze gemaakt is. Ook voor de “gekozene” is het pijnlijk en schadelijk dat hij/zij tot de conclusie komt dat de keuze gebaseerd was op het archetype en niet op om “wie hij/zij echt is” .

Tot slot: de persoon waar we op projecteren heeft altijd iets in zijn karakter, een haakje, waardoor er juist op hem/haar geprojecteerd wordt. Maar de overgrote meerderheid van het geprojecteerde is voor rekening van degene die onvoldoende bewust is van zichzelf.

©2016 Hans van den Hooff

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s